Odsłonięcie odrestaurowanego upamiętnienia „Polska Droga Krzyżowa”
5 września 2025 roku, na cmentarzu wojennym przy ul. Wojska Polskiego odbyła się uroczystość odsłonięcia i poświęcenia odrestaurowanego upamiętnienia „Polska Droga Krzyżowa 1772–1989”. W wydarzeniu uczestniczyli mieszkańcy Bielska Podlaskiego, przedstawiciele instytucji państwowych, rządowych i samorządowych oraz zaproszeni goście.
Wśród gości tego wydarzenia byli m.in.:
- Posłowie na Sejm RP: Barbara Okuła, Dariusz Piontkowski i Sebastian Łukaszewicz
- Adam Siwek – Dyrektor Biura Upamiętnienia Walk i Męczeństwa Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie
- Marek Jedynak – Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku
- Paweł Krutul – Wicewojewoda Podlaski
- Stanisław Derehajło – Radny Sejmiku Województwa Podlaskiego
- Sławomir Jerzy Snarski – Starosta Powiatu Bielskiego
- Artur Żukowski – Przewodniczący NSZZ Solidarność w Bielsku Podlaskim
- przedstawiciele Wojska Polskiego i służb mundurowych
- przedstawiciele władz samorządowych różnego szczebla, w tym Radni Miasta Bielsk Podlaski, Burmistrzowie i Wójtowie gmin z powiatu bielskiego
- przedstawiciele instytucji i administracji rządowej i samorządowej
- przedstawiciele duchowieństwa, na czele z Dziekanem Bielskim ks. prał. dr. Tadeuszem Syczewskim i Proboszczem Parafii pw. Opieki Matki Bożej ks. mitratem Janem Szmydkim.
W uroczystości wzięli udział również przedsiębiorcy, organizacje pozarządowe oraz przedstawiciele instytucji i firm, które były fundatorami pierwotnego upamiętnienia.
Uroczystość rozpoczęto minutą ciszy dla uczczenia śp. Wójta Gminy Bielsk Podlaski Walentego Koryckiego, który zmarł nagle kilka godzin wcześniej. Następnie miała miejsce wspólna modlitwa ekumeniczna w intencji Ojczyzny, którą poprowadzili Dziekan Bielski ks. prałat prof. Tadeusz Syczewski oraz Proboszcz Parafii pw. Opieki Matki Bożej ks. mitrat Jan Szmydki. Modlitwę poprzedziło wspólne odśpiewanie pieśni „Ojczyzno ma…” w pięknym wykonaniu pani Barbary Kotowicz, wokalistki Chóru Polskiej Pieśni Narodowej.
Po modlitwie rozpoczęła się ceremonia, w której uczestniczyła wojskowa asysta honorowa 18. Białostockiego Pułku Rozpoznawczego im. gen. bryg. Nikodema Sulika. W programie znalazły się przemówienia okolicznościowe, odsłonięcie i poświęcenie upamiętnienia, apel pamięci i salwa honorowa, a także złożenie wieńców i zapalenie zniczy.
W trakcie całej uroczystości służbę przy upamiętnieniu pełnili harcerze z Hufca ZHP w Bielsku Podlaskim, a obecne były także liczne poczty sztandarowe bielskich szkół, służb i instytucji. Całe wydarzenie poprowadził Mateusz Sadowski.
Wieńce i wiązanki kwiatów składali m.in.:
- Barbara Okuła – Poseł na Sejm RP, w imieniu Marszałka Sejmu RP Szymona Hołowni
- Natalia Rajewska, Kierownik Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bielsku Podlaskim w imieniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefana Krajewskiego
- Dariusz Piontkowski – Poseł na Sejm RP
- Sebastian Łukaszewicz – Poseł na Sejm RP wraz z Radnym Sejmiku Województwa Podlaskiego Robertem Jabłońskim
- Paweł Krutul – Wicewojewoda Podlaski wraz z przedstawicielami służb mundurowych
- Adam Siwek i Marek Jedynak – przedstawiciele kierownictwa Instytutu Pamięci Narodowej
- Piotr Wawulski – Burmistrz Miasta Bielsk Podlaski wraz z Zastępcą Burmistrza Iwoną Kołos, Wiceprzewodniczącym Rady Miasta Piotrem Daniłą oraz Radnymi Miasta Bielsk Podlaski: Piotrem Ostaszewskim i Łukaszem Ryczkowskim
- Sławomir Jerzy Snarski – Starosta Bielski wraz z Wicestarostą Bielskim Piotrem Bożką, Członkiem Zarządu Powiatu Bielskiego Maciejem Boblem i Przewodniczącym Rady Powiatu Bielskiego Andrzejem Leszczyńskim
- Zastępca Wójta Gminy wyszki Tadeusz Wielanowski, wraz z Burmistrz Brańska Agatą Puchalską i Wiceprzewodniczącą Rady Powiatu Bielskiego Agatą Michałowską
- Wójt Gminy Rudka Marcin Gawrysiak
- przedstawiciele służb mundurowych
- harcerze z Hufca ZHP w Bielsku Podlaskim
- Artur Żukowski – Przewodniczący NSZZ Solidarność w Bielsku Podlaskim
- Maria Grabowska i Jan Radkiewicz – córka i syn jednego z inicjatorów budowy pierwotnego upamiętnienia Jana Radkiewicza seniora, wraz z innym z inicjatorów Stanisławem Charytonem
- przedstawiciele jednostek i spółek miejskich, placówek oświatowych, firm, instytucji i stowarzyszeń.
Ponadto wielu przedstawicieli różnych instytucji oraz mieszkańców miasta, z potrzeby serca zapaliło symboliczne znicze i złożyło kwiaty, by uczcić wydarzenia zaprezentowane na upamiętnieniu.
W imieniu Burmistrza Miasta Bielsk Podlaski Piotra Wawulskiego głos zabrała Sekretarz Miasta Jolanta Mierzwińska. Wśród mówców byli także: Marek Jedynak — Dyrektor Oddziału IPN-u w Białymstoku, Posłowie na Sejm RP: Barbara Okuła, Sebastian Łukaszewicz i Dariusz Piontkowski, Wicewojewoda Podlaski Paweł Krutul, Radny Sejmiku Wojewódzkiego Stanisław Derehajło, Starosta Bielski Sławomir Jerzy Snarski i ks. prał. ppor. Zbigniew Karolak — proboszcz Parafii pw. Najświętszej Opatrzności Bożej w Bielsku Podlaskim. Swoimi spostrzeżeniami podzielili się ze zgromadzonymi także: Jan Radkiewicz – syn pomysłodawcy pierwszej „Polskiej Drogi Krzyżowej” Jana Radkiewicza seniora, oraz inicjatorka odnowienia upamiętnienia — Barbara Babulewicz, Prezes Fundacji Ochrony Dziedzictwa Ziemi Bielskiej.
W cytowanym przemówieniu, Sekretarz Miasta Jolanta Mierzwińska przypomniała znaczenie miejsca dla lokalnej pamięci i podkreśliła rolę społeczności w jego powstaniu oraz odnowieniu.
– Dzisiejsza uroczystość ma głęboko patriotyczny wymiar, ale i wspólnotowy charakter. Jest aktem naszej pamięci i wierności wobec tych, którzy oddali życie za Polskę. Jest też świadectwem, że w Bielsku Podlaskim – mieście wielu kultur, tradycji i religii – potrafimy razem troszczyć się o dziedzictwo, które jednoczy ponad podziałami. Tu, wśród pomników i mogił, spotykają się historie narodowe i osobiste, cierpienie i nadzieja, ofiara i duma – podkreślała. I dodawała w imieniu burmistrza: – Nisko kłaniam się osobie nieżyjącego już pomysłodawcy budowy tego pomnika, śp. Jana Radkiewicza seniora. Jego inicjatywa i praca społeczna w Regionalnym Komitecie Obrony Pamięci Narodowej były fundamentem powstania w latach 1994–1995 „Polskiej Drogi Krzyżowej”. Panu Janowi zawdzięczamy ten znak pamięci i duchowe dziedzictwo. Słowa wdzięczności kieruję do córki i syna pana Jana seniora – pani Marii Grabowskiej i pana Jana Piotra Radkiewicza – za to, że niosą w sercach dziedzictwo ojca i dzielą się nim ze społecznością. Wasza obecność dziś jest dla nas symbolem ciągłości, przykładem rodzinnego patriotyzmu i świadectwem, że pamięć przekazywana w rodzinie jest najtrwalszą ze wszystkich. Serdeczne podziękowania kieruję także do pani Barbary Babulewicz – Prezes Fundacji Ochrony Dziedzictwa Ziemi Bielskiej. To ona była jednym z fundatorów pierwszego pomnika, a po latach – nie ustając w trosce o pamięć – stanęła na czele działań na rzecz jego odnowienia. Jej determinacja i wiara w sens tego miejsca ponownie połączyły nas w pracy dla wspólnego dobra.
Uroczystość miała także wymiar osobisty — rodziny i potomkowie fundatorów oraz wolontariusze i społecznicy mogli wspólnie oddać hołd tym, których upamiętnia pomnik. W przemówieniach wielokrotnie podkreślano rolę lokalnego zaangażowania: że pamięć jest tworzeniem wspólnoty, że wymaga troski i ciągłości działań międzypokoleniowych.
Uroczystość na cmentarzu wojennym zakończyła się apelem pamięci, salwą honorową oraz wysłuchaniem pieśni „Śpij Kolego” – utworem, który wyraża hołd i pamięć dla poległych żołnierzy.
Po oficjalnej części uczestnicy uroczystości udali się do pobliskiej siedziby Wojskowego Centrum Rekrutacji w Bielsku Podlaskim, gdzie odbyła się część promocyjno-pokazowa służb mundurowych: policji, straży pożarnej i wojska, a także pokaz musztry paradnej w wykonaniu kadetów z Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Ciechanowcu. Odbyły się też warsztaty z zakresu terenoznawstwa oraz surwiwalu. Serdecznie dziękujemy WCR-owi za aktywne włączenie się w organizację tego wydarzenia.
„Polska Droga Krzyżowa” to opowieść zapisana w kamieniu. Opowieść o naszej drodze przez rozbiory, powstania i zsyłki; o Legionach i odzyskaniu niepodległości; o wojnie, o Katyniu, o obozach zagłady; o Powstaniu Warszawskim i walce na frontach świata; o cierpieniach Polaków w gułagach i o walce o wolność w czasach „Solidarności”. To także opowieść o zwycięstwie ducha i o odrodzeniu wolnej Ojczyzny w 1989 roku. Każda stacja została przed laty ufundowana przez bielskie instytucje, zakłady pracy i ich pracowników, przedsiębiorców, organizacje i mieszkańców. To ich dar serca sprawił, że pamięć przybrała materialną formę.
Upamiętnienie „Polska Droga Krzyżowa” powstało w latach 1994–1995 z inicjatywy śp. Jana Radkiewicza seniora, społecznika z Regionalnego Komitetu Obrony Pamięci Narodowej, przy zaangażowaniu innych osób, które z nim współpracowały. Realizację tamtego projektu wspomagali m.in. ówczesny Dziekan Bielski ks. prałat dr Ludwik Olszewski oraz obecny Radny Miasta Bielsk Podlaski Stanisław Charyton.
Tegoroczny remont upamiętnienia został zrealizowany na podstawie porozumienia zawartego 8 maja 2025 r. pomiędzy Miastem Bielsk Podlaski a Instytutem Pamięci Narodowej — Komisją Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Wkład finansowy IPN wyniósł 157 400 zł, natomiast wkład własny Miasta Bielsk Podlaski wyniósł 15 000 zł. Celem remontu było powstrzymanie dalszej degradacji monumentu i zapewnienie jego trwałości na przyszłość.
W trakcie prac dokonano kompleksowej renowacji obiektu. Zdemontowano betonowe postumenty znajdujące się w złym stanie technicznym, a tablice pamiątkowe — ze względu na ich wartość historyczną — zostały ostrożnie zdjęte i będą wyeksponowane w innym, godnym miejscu. W miejscu dotychczasowego upamiętnienia ustawiono nowe postumenty z inskrypcjami zatwierdzonymi przez IPN. Prace objęły także uporządkowanie terenu, estetyczne zagospodarowanie otoczenia i instalację oświetlenia solarnego, które poprawia zarówno bezpieczeństwo, jak i walory ekspozycyjne obiektu po zmroku. Renowacja była prowadzona z dbałością o historyczny charakter miejsca i z poszanowaniem dla materiałów oraz treści tablic upamiętniających kluczowe wydarzenia w dziejach Polski.
– Dziękujemy Instytutowi Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu za poważne wsparcie tego przedsięwzięcia oraz zaangażowanie w organizację wydarzenia, które przyczyniło się co faktu, że miało ono tak podniosły charakter. To partnerstwo państwowej instytucji i samorządu lokalnego stało się przykładem tego, jak wspólnie możemy troszczyć się o pamięć – w godnej i trwałej formie – podkreślała w imieniu Burmistrza Sekretarz Miasta Jolanta Mierzwińska.
Serdecznie dziękujemy za pomoc w organizacji tego wydarzenia wszystkim instytucjom i osobom zaangażowanym, w tym m.in.: 18. Białostockiemu Pułkowi Rozpoznawczemu im. gen. bryg. Nikodema Sulika, Wojskowemu Centrum Rekrutacji w Bielsku Podlaskim, Komendzie Powiatowej Policji w Bielsku Podlaskim, Miejskiemu Ośrodkowi Sportu i Rekreacji w Bielsku Podlaskim, Hufcowi ZHP Bielsku Podlaskim, a także wszystkim placówkom oświatowym, służbom, instytucjom, firmom i stowarzyszeniom, które wystawiły swoje poczty sztandarowe i były obecne podczas uroczystości.
Wydarzenie miało miejsce 5.09.2025
